Współpraca gospodarcza z Ukrainą jest przedmiotem stałej uwagi polskiego rządu, resortów gospodarczych oraz licznego grona producentów, eksporterów i inwestorów. W dobie obecnego kryzysu gospodarczego – w szczególności. I – właśnie – potwierdziły to rozmowy w czasie III posiedzenia Polsko – Ukraińskiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Gospodarczej, jakie odbyły się 19 czerwca br. w Kijowie. Posiedzeniu przewodniczyli wicepremierzy rządów obu krajów – Waldemar Pawlak i Hryhorij Hmyria. Szkoda tylko, że w  naszych mediach na ten temat panuje cisza.

A warto by było, bo dokonano rzeczowej, miejscami krytycznej oceny współpracy nie tylko ogólnej, ale i w poszczególnych sektorach, dziedzinach i branżach, a nawet na szczeblu niektórych firm i przedsiębiorstw, gdzie występują  trudności czy nieprawidłowości. Rozmowy miały więc charakter roboczy, a  nie protokolarno – kurtuazyjny, w których dominowały propozycje i wnioski, jak usprawnić wzajemną współpracę, wzmocnić jej kreatywną tkankę, osłabioną przejściowo – kryzysem.

Spadek eksportu i inwestycji

Główną uwagę poświęcono współpracy handlowej i inwestycyjnej, a na tym tle – współpracy w sektorze paliwowo-energetycznym, rolnym, w dziedzinie transportu i współpracy finansowo-bankowej. W całościowej ocenie obecnego stanu współpracy-przewijały się oceny pozytywne z zaniepokojeniem wynikami ostatnich miesięcy. Te pozytywne, to rekordowy poziom obrotów handlowych za cały rok 2008, sięgający 8,7 mld USD (w roku  2007 był to poziom 7,2 mld USD). Polski eksport na Ukrainę wynosił 6,4 mld USD i wzrósł o 17% w stosunku do roku 2007, a import z Ukrainy – 2,3 mld USD, przy wzroście o 38%. Ale już od IV kwartału ub. roku – sytuacja ulegać zaczęła radykalnej zmianie – na gorsze. Polski eksport w IV kwartale ub. roku w porównaniu do analogicznego okresu 2007 roku spadł o 33,2%, a w okresie I kwartału br. – o 55%. Import z Ukrainy też spadł o ponad 58%. To już nie tylko negatyw, a powód do niepokoju i podjęcia działań hamujących bądż stopujących tendencje spadkowe. Może mniej odczuwalne skutki  kryzysu na Ukrainie, ale  również wystąpiły w zakresie współpracy inwestycyjnej. Przejawem tego jest fakt, że o ile w 2007 roku polskie inwestycja na Ukrainie wzrosły o 300 mln USD, to już w roku 2008 tylko o około 25 mln USD. Polskie inwestycje na Ukrainie – według stanu na 1 stycznia br. wynosiły 694,7 mln USD, a już w I kwartale br. były nawet niższe o około 10 mln USD. Z udziałem 1,9- procentowym w globalnych inwestycjach zagranicznych na Ukrainie – zajmujemy odległe, bo 13  miejsce. A tak blisko było już kwoty 1 mld USD w roku ubiegłym. To jeszcze nie dramat, ale powód do poważnego zastanowienia się, co robić dalej, bo  jest to już wyzwanie.

Obie strony – polska i ukraińska – zgodne były co do przyczyn, tkwiących czy  wynikających z kryzysu światowego. Ale to nie może być jedynym usprawiedliwieniem czy uzasadnieniem. Tutaj delegacja polska zgłosiła sporo postulatów pod adresem strony ukraińskiej w sprawie możliwych do poprawy warunków współpracy z Polską. Strona ukraińska miała  znacznie mniej.

Co nam przeszkadza?

Postulaty strony polskiej dotyczyły m.in. zniesienia dodatkowej stawki celnej w wysokości 13% na dostawy samochodów i urządzeń chłodniczych, bo to jest niezgodne z przepisami WTO, zniesienia ograniczeń w zakresie importu towarów do przerobu uszlachetniającego czy zniesienia  zakazu zakupu towarów zagranicznych za środki państwowe. Jak bumerang wraca sprawa zwrotu zaległych podatków VAT polskim inwestorom. A to do- tyczy wielu inwestorów, w tym m.in. takich, jak Barlinek Invest i Barlinek Ukraina, Cersanit Invest, ZTB Ukraina, Can-Pack Ukraina, Fakro Orbita, Bella Centr czy Piast-Box Ukraina. Wręczono zresztą informację w tej sprawie stronie ukraińskiej.  Podniesiono, po raz kolejny, sprawę zaległości w zapłacie za eksport mięsa z tytułu kontraktu zawartego w imieniu Państwowego Komitetu Ukrainy ds. Państwowych Rezerw Materiałowych na rzecz firmy Mościbrody i Łmeat – Łuków. Zwrócono uwagę na kwestionowanie deklarowanej wartości celnej przy wwozie towarów na Ukrainę. Były więc i pretensje, i różnice zdań. W bardzo wielu kwestiach była też zgodność obu stron lub consensus.

Dotyczy to chociażby potrzeby usprawnienia funkcjonowania granicy w celu przyspieszenia odpraw celnych po obu stronach czy rekomendacji, by resorty gospodarcze obu krajów prowadziły stały monitoring spraw dotyczących problemów przedsiębiorstw polskich i ukraińskich. W celu zmniejszenia różnic w statystykach – do końca 2009 r. organy administracji celnej i statystycznej przeprowadzą odpowiednie analizy metodologii i sposobów obliczeń.

Ważnym blokiem tematycznym były sprawy współpracy w sektorze rolnym. Tutaj zarysowała się wspólna wola pogłębienia współpracy, ze wskazaniem  na co najmniej pięć jej obszarów. A dotyczą one przede wszystkim:

• upowszechnienia polskich doświadczeń w reformowaniu gospodarki rolnej, funkcjonowaniu i organizacji systemu doradczych służb rolniczych oraz w zakresie regulacji i organizacji rynku rolnego;
• wymiany doświadczeń w zakresie technologii upraw roślinnych i w hodowli;
• współpracy w rozwoju energetyki odnawialnej (produkcja biopaliw i wykorzystania biomasy);
• wymiany specjalistów ds. rolnych i organizacji stażów oraz
• wymiany informacji o wystawach i targach rolniczych.

Uzgodniono ścisłą współpracę służb weterynaryjnych. Zgodnie z ustaleniami w czasie spotkania polsko-ukraińskiej grupy roboczej ds. weterynarii, które odbyło się 17 czerwca br., uzgodniono możliwości eksportu z Polski – świń rzeźnych i do tuczu z gospodarstw ujętych w odpowiednim wykazie. Gospodarstwa te będą dwa razy do roku kontrolowane przez Państwową Służbę Medycyny Weterynaryjnej Ukrainy. Ponadto – w II połowie września br. przeprowadzone zostanie szkolenie w Polsce państwowych inspektorów weterynaryjnych Ukrainy, na nasz koszt. A zgodnie z rekomendacjami Komisji Międzyrządowej – do 10 lipca br. mają być uzgodnione warunki polskiego eksportu na Ukrainę – świń hodowlanych, wieprzowych osłonek naturalnych przeznaczonych do konsumpcji przez ludzi, produktów jajecznych oraz produktów złożonych, zawierających komponenty pochodzenia zwierzęcego. Komisja zarekomendowała aktywizację dialogu dotyczącego dopuszczenia  na rynek ukraiński bydła żywego oraz mięsa wołowego bez kości.

Na tle tych i innych spraw merytorycznych, które wymagałyby oddzielnego omówienia – były też tematy bardziej ogólne, acz istotne. To przede wszystkim podkreślenie stymulującej roli we współdziałaniu obu krajów – prac związanych z organizacją Euro – 2012 w piłce nożnej, w tym w dziedzinie transportu czy infrastruktury hotelowej. Konsekwentnie podkreślono wsparcie Polski dla europejskiej orientacji polityki Ukrainy, w tym dla porozumienia między UE i Ukrainą o utworzeniu Strefy Wolnego Handlu. To dobry krok w kierunku szerszego włączenia Ukrainy w nurt handlu światowego. A obok tego – zasadnie i po raz bodaj pierwszy – podkreślona została w zapisie protokolarnym – aktywna rola Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej w działaniach na rzecz rozwoju dwustronnych stosunków gospodarczych, czego najświeższym przykładem było kwietniowe Forum Biznesowe w Świnoujściu. Sympatycznym akcentem wieńczącym kijowskie spotkanie było zaproszenie strony ukraińskiej do udziału w XIX Forum Ekonomicznym, które odbędzie się w dniach 9 – 12 września br. w Krynicy.